Oudermishandeling

 

 

Wat?

Oudermishandeling wordt gedefinieerd als elke gewelddadige interactie in een samenlevingsverband waardoor een ouder onderdrukt of gekrenkt wordt. Het gaat om regelmatig terugkerende fysieke en psychische gewelddadigheden door een (meestal) inwonend kind op één of beide ouders (Hauber & Senten, 1990 ).      
Oudermishandeling is één van de meest verzwegen en onderschatte vormen van intrafamiliaal geweld, zeker bij het grote publiek is deze vorm van geweld nauwelijks bekend. Daarvoor zijn een aantal redenen te geven:

  • Voor veel ouders is het toegeven van geweld gepleegd door hun kinderen nog taboe. Ze schamen zich over het feit dat ze er niet in geslaagd zijn een gelukig gezin op te bouwen en voelen zich mislukt in hun ouderrol.
  • Bij melding van de feiten, informeel bij familie en vrienden of formeel, stoten ze vaak op ongeloof of krijgen te maken met sociale afkeuring.
  • Ze worden zelf verantwoordelijk geacht voor de thuissituatie.
  • Ze voelen zich schuldig bij aangifte, willen loyaal blijven ten opzichte van hun kind(eren) of vrezen voor repressailles.

 

Cijfers

Cijfers zijn, onder meer door de moeilijke registratie, erg uiteenlopend en /of onzeker. Internationaal onderzoek wijst op misbruik in 1 gezin op de 10, cijfers die ook voor Vlaanderen zouden gelden. Per dag zouden er 4 gevallen van oudermishandeling voorkomen. 
Uit onderzoek blijkt dat de moeder vaker het slachtoffer is en dat de vader soms gewoon toekijkt. Ongeveer  7 op de 10 daders zouden jongens zijn en 3 op de 10 meisjes.  Er doet zich een stijgende trend voor, enerzijds door een betere bekendwording en dus een preciezere registratie, anderzijds door een toename van éénouder- en nieuwsamengestelde gezinnen.
 
In Nederland toont een verkennend onderzoek van TNO en Movisie (2014) aan dat er in 2012 een totaal aantal meldingen van 9500 zijn binnengekomen over jongeren die een ouder mishandelden. Daarbovenop kregen de Steunpunten Huiselijk Geweld ook nog een 2000 meldingen binnen. In 60 % van die meldingen hield het geweld al meer dan een jaar aan. Uit het onderzoek bleek ook dat de plegers vooral jongens waren en het geweld was vaak gericht op de alleenstaande, gescheiden moeder. 
 
In nieuwsamengestelde gezinnen ontbreken de traditionele en langdurige familiale relaties die vaak een buffer zijn voor familiaal geweld. Stiefkinderen komen in een gezin terecht waar ze zelf niet altijd voor gekozen hebben. Daarnaast kunnen ze de stiefouder de scheiding van hun ouders verwijten.

 

Vormen

We kunnen vijf soorten van oudermishandeling onderscheiden:

  • Fysieke mishandeling: de meest voorkomende vorm. Voorbeelden zijn  schoppen, slaan, duwen, krabben, maar ook het gebruik van wapens.
  • Emotionele chantage: het draait hier rond een gezagsconflict, het gezag van de ouder(s) wordt in twijfel getrokken. Het kind wil zijn zin krijgen, doordrijven. Voorbeelden zijn: dreigen met fysiek geweld of zelfdestructie, ruw taalgebruik of beledigingen.
  • Verbaal misbruik: schreeuwen, roepen, uitdagen, ook al komen ouders met redelijke argumenten. Het kind uit expliciete kritiek op de opvoeding.
  • Emotionele mishandeling: het draait hier niet rond een gezagsconfict, wel worden de ouders gekwetst, beledigd en vernederd zonder dat er sprake is van een machtsstrijd.
  • Financieel misbruik: stelen van geld of eigendommen, voorschot op de erfenis vragen

 

Gevolgen

De gevolgen voor de slachtoffers van oudermishandeling kunnen we opsplitsen in drie categorieën:

  • Fysieke klachten: bloeduitstortingen, breuken, littekens. De stresssituatie kan tevens leiden naar medicatie-, alcohol-, of drugmisbruik.
  • Psychologische en psychosomatische klachten: negatief zelfbeeld, depressie en angsten, schuld- en schaamtegevoelens, slaapstoornissen.
  • Sociale gevolgen: isolement omdat het probleem onbespreekbaar is, angst om zelf met de vinger  gewezen te worden. Hun vertrouwen is geschonden waardoor de relatie met hun partner en/of anderen onder druk komt te staan.

Ook voor het kind als dader heeft de mishandeling zware gevolgen:

  • Schuld- en schaamtegevoelens. Omdat het probleem niet bespreekbaar is, krijgen ze niet de kans hun gevoelens te verwerken.
  • Het risico bestaat dat ze het geweld verder zetten of gaan herhalen in latere relaties.
  • Krijgen niet de kans om hun identiteit tot volle ontwikkeling te laten komen.

 

Oplossingen

Door het thema op de politieke agenda te plaatsen zouden er zich een aantal gunstige evoluties kunnen voordoen:

  • Het thema wordt beter bekend bij het grote publiek wat de taboesfeer doet afnemen en de sociale gevolgen verkleint.
  • Hulpverleners zijn beter bekend met de problematiek, het voorkomen en de signalen, wat de registratie en het hulpaanbod verbetert.
  • Strafrechtelijk kunnen een aantal pijnpunten aangepakt worden. Er moet een specfieke wetgeving voor minderjarigen opgesteld worden en het emotionele aspect van geweld moet strafbaar gesteld worden.

 

Meer informatie

Voor specifieke informatie en hulp kan je ook terecht op www.mishandelingvanouders.be, voor algemene hulp kan je op deze site terecht, zie de rubriek waar kan je terecht.